ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ

ಈ ಸಲದ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿತರಣೆಯ ಸಮಾರಂಭವು  ಕೆಲವು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯ ಸಾಧನವಾದದ್ದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿತ್ತು . ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳು ಸಾಧನವಾಗುವುದು ತಪ್ಪೆಂದೂ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.  

ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆಸ್ಕರ್ ಹೋಸ್ಟ್  ಕಾನನ್ ಒ'ಬ್ರೇನ್ ಅವರು "ಇಂದಿನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಮತ್ತು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಎದುರು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ರಾತ್ರಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ "  ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾರಂಭವು ಕೆಲವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶಗಳ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. 

 ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್ ಆಗಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ನಟ  ಜೇವಿಯರ್ ಬಾರ್ಡೆಮ್ ಅವರು "ಯುದ್ಧ ಬೇಡ" ಪಿನ್ ಧರಿಸಿ, "ಯುದ್ಧ ಬೇಡ. ಫ್ರೀ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್," ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಹಾಲಿವುಡ್ ಸಹ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್  ಪರವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ  ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. 

Best International Feature Film ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ Sentimental Value ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಡೆದ  ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೋಕಿಮ್ ಟ್ರೈಯರ್ ಅವರು "ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕರು ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರು" ಎಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಲು ತಮ್ಮ ಗೆಲುವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸದಂತೆ ಮತದಾರರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

ಸಿನಿಮಾದಂತಹ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದವರು ಸಮಾಜದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು ಉಚಿತವೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಿಂದಲೋ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಂದಿ ಆಡಳಿತದ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಪರೂಪ.  ಹಾಲಿವುಡ್ ತಾರೆಯರಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ, ಮೆರಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಪ್ ಮುಂತಾದವರು ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದ. ಇನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತೂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬಹುಪಾಲು  ಮಂದಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸೊಲ್ಲೆತ್ತುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲ.  

ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಸಹ ಸಿನಿಮಾ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತಲ್ಲೂ  ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವಂತಹದ್ದು; ಇದು ಒಂದು  ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಯಾ  ಕಾಲದ  ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮೆಗಾಫೋನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುವಂತಹದ್ದು. ಆ ರೀತಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯ ಇರುವ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಬೇಕು.  

ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿನೆಮಾ ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಈಗ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಯಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವಸ್ತುವಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. 

Ahed’s Knee

ರಾಜಕೀಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ  ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಿರುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರ  ನಡಾವ್ ಲಪೀಡ್  ಅವರ Ahed's Knee (2021).  ಸರ್ಕಾರಿ  ಅಜೆಂಡಾ ವಿರುದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು  ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯ ಒಂದು  ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. "ತಮಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾದ  (ಬಲಪಂಥೀಯ) ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸುವ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾದಂತಹ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯವು (ಇಸ್ರೇಲ್)   ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. 

ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ  ಅಹೆದ್ ತಮೀಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯ  ಮೂಲಕ, ಹೇಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ  ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಇದೇ ನಡಾವ್ ಲಪೀಡ್ 1922 ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಜೂರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾಗ  ' ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಫೈಲ್ಸ್ ' ಚಿತ್ರವು ' ವಲ್ಗರ್ ಪ್ರಾಪಗಾಂಡ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿತ್ತು.  

Rosewater

ಜಾನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ರ  Rosewater (2014) ಚಿತ್ರವು 2009 ರ ಇರಾನಿನ "Green Movement" ಮತ್ತು ನಂತರದ ಜನರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಿಗ್ರಹದ  ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಜಿಯರ್ ಬಹಾರಿ ಅವರ 118 ದಿನಗಳ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರವು "ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ವರೂಪ"  ವನ್ನು  ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

"ಆಧುನಿಕ" ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ವಿಶ್ವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು "ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ" ದೇವಪ್ರಭುತ್ವದ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಇವೆರಡರ  ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು "ರೋಸ್‌ವಾಟರ್" ಚಿತ್ರವು  ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಹೇಗೆ   ರಾಜಕೀಯದ  ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ  ಆಧುನಿಕ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಮೋಹದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು 1953ರ  CIA ಬೆಂಬಲಿತ ದಂಗೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ  ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ  ಸಿನಿಮಾವು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಮನದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವು ಒಂದು ಇಡೀ  "ಪೀಳಿಗೆಯ ಹೋರಾಟ"ವಾಗುವುದನ್ನು  ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿ: ಅಪೂರ್ವ ಕಲಾವಿದೆಯ ಆತ್ಮೀಯ ಪರಿಚಯ

ಅತುಲ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಅವರ "Annapurna Devi: The Untold Story of a Reclusive Genius" ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕದ  ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.  

ಪುಸ್ತಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅನುವಾದಕಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಣಿಯವರು " ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರ  ನೆನಪಿಗೆ ಶರಣೆನ್ನುತ್ತಾ..." ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ  ಬರೆದಿರುವ ಮಾತುಗಳು ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದವೆನ್ನುವುದರ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.  ಮೂಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದವರೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದಬಹುದಾದ ಪುಸ್ತಕವಿದು. "ತಾನು ಒಲಿದಂತೆ ಹಾಡುತ್ತಾ... ಲೋಕದೊಳಗೆ ಅಲೌಕಿಕ ರಾಗವೊಂದರಂತೆ ಬದುಕಿದವರು...", "ಭಾರತದ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಮಾದರಿಗಳಿವೆ ; ಒಂದು ಅಗ್ನಿಪುತ್ರಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ಪ್ರಮಾಣ-ಬದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಭೂಮಿತನಯೆ ಸೀತೆಯ ಮೌನ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ. ಶ್ರೀರಾಮನಿಗಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದ, ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಸೀತೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕೂಗಾಡದೆ, ಮೌನವಾಗಿ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಜಾರಿಬಿಡುತ್ತಾಳೆ, ಥೇಟ್ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರು ‘ಆಕಾಶಗಂಗಾ’ದ ಆರನೆಯ ಮಹಡಿಯ 6ಎ ಮನೆಯ, ತಮ್ಮ ಮನದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ...". ಈ ಸಾಲುಗಳು ಇಷ್ಟವಾದವು.   

ನನಗೆ ಅನ್ನ ಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನ ಕತೆ ಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ. ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ Raga'n Josh - Stories from a Musical Life ಎಂಬ  ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಕುರಿತು ಆಸಕ್ತಿಕರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಓದಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದೆ. 

ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಓದು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಅನುಭವ. ಅವರ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಸಂಧ್ಯಾರಾಣಿಯವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ- "ಅದೊಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಮ್ರರನ್ನಾಗಿಸುವ, ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ, ಆರ್ದ್ರರಾಗಿಸುವ, ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡುವ, ಕಣ್ಣು-ಮನಸು ಹಸಿಯಾಗಿಸುವ ಪಯಣ." ನಿಜಕ್ಕೂ. 

ದಶಕಗಳ ಕಾಲ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಯ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢತೆಯ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಪಿಸುಗುಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕೂವರೆ ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಚೋದಿತ  ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶಿಷ್ಯ ಅತುಲ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್  ಅವರ  ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವವರೆಗೂ ಅವರು ನಿಗೂಢವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ  ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆನಪುಗಳು  ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಈ ಮೇರು ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಈ  ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಪುರಾಣಸದೃಶ  ಮಹಿಳೆಯ ಅಪರೂಪದ ನೋಟವು  ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಮೈಹಾರ್ ಘರಾನಾದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತೆ 

ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್ ರ ಮಗಳಾಗಿ  ಜನಿಸಿದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ದೈವಿಕ ಪೂಜೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ, ಆಶ್ರಮದಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ನಿಜವಾದ ಸಾಧಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ತಂದೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಪೋಷಣೆಯ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಇಟ್ಟರು.

ಆಳವಾದ, ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಅನುರಣನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸುರ್ಬಹಾರ್ ಎಂಬ ವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಅವರು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆಯವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನದ 80 ಪ್ರತಿಶತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅನ್ನ ಪೂರ್ಣ  ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಹೋದರ ಅಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಖಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಅನೇಕ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಜ್ಞಾನ ಅವರದಾಗಿತ್ತು  ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ  ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ 

ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ದುರಂತ ತಿರುವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1941 ರಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್ ರವಿಶಂಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಅಭದ್ರ ಭಾವನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದೆಂದು  ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 

'ಯುಗಳ ಗಾನದ ಒಳಗಣ ಜಂಟಿ ಕಾಳಗ' ಎಂಬ  ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ 1955 ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದ  ಅಪರೂಪದ ಯುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಘನತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ  ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿ, ಯಾವುದೇ ನಾಟಕೀಯತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೀರಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು  ವೃತ್ತಿಪರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಎರವಾಗುವ ದುರಂತವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿಮಾನ್ ಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ  ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದೆಂದರೆ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರು ಚಿತ್ರವು  ಇತರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಬಾರದೆಂದು  ಚಿತ್ರವು ಸುಖಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. 

ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತತೆಯ ಜೀವನ

ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಗೆ, ಸಂಗೀತವು ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಬಯಸದ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಧನೆ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ) ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ "ವ್ಯಸನಕಾರಿ" ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಏಕಾಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಗ ಶುಭೇಂದ್ರ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುರಂತಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ  ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿತಾರ್ ಮತ್ತು ಸುರ್ಬಹಾರ್‌ನ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು.

ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಪರಂಪರೆ

ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾದೇವಿಯವರು  2018 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇನ್ನೂ 6-ಎ ಆಕಾಶ್ ಗಂಗಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಸುರ್ಬಹಾರ್ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಂಡಿತ್ ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲ್ದಿಪುರ್ ರಂತಹ ಶ್ರದ್ಧಾಭರಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಸ್ಪ್ ಆಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತ ಸಾಗುವ ಪುಸ್ತಕವು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒದಗಿಸಿರುವ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿಯ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಪುಸ್ತಕದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತು ಲೇಖಕರ ಮಾತುಗಳು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿವೆ- "ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರೀತಿ ನೋಡಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಜನಾಂಗ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ದೂರ ಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಹಾನ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಅನಾಮಿಕತೆಗೆ ಜಾರಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ." 

ನಮಗೆ ಎಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ?

ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿ ಪರಣಮಿಸಿರುವ ರಾಜಕೀಯ  ಮತ್ತು ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಸಂವಾದವೇ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ: ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ, ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತವಾದ  ರಾಷ್ಟ್ರವಾದದ  ಭಾಷೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದೆ? 

ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ತಮ್ಮ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ:  ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆ ಏಕೆ?"  ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಯೋಗೇಂದ್ರ  ಯಾದವ್ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು  ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ  ಏಕೀಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಭರವಸೆಯ ಭಾಷೆ ವಿರುದ್ಧ ಭಯದ ಭಾಷೆ 

ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಬಣಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದೆ. ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬಯಸುವವರು ಮುಂದಿನದರ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ  ನೋಡುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು  ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ  "ಭಾರತದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು" ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತ ಭಯ, ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸೂಕ್ತವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸವಾಲೇ  ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದು. ಕೇವಲ ತಪ್ಪು ಏನು ಎಂದು ಟೀಕಿಸುವ ಬದಲು, " ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ  ಭಾರತದ"  ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ, ಭರವಸೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬೇಕು.

ನಾಗರಿಕತೆ ನದಿಯಾಗಿ

ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನದಿಯ  ರೂಪಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಯು ಕಲ್ಲುಗಳು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಒಯ್ಯುವಂತೆ, ನಾಗರಿಕತೆಯು ಸಹ ಸೌಂದರ್ಯದ ಜೊತೆ  ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಬದಲು, ಹೊಸ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರೂರಿಸುವುದು

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ  ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು.  75 ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ "ನೈತಿಕ ಭಾಷೆ" ಯ ಭಾಗವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಹೀಗಿವೆ:  

• ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು.
• ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು  ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದಯೆಯ  ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಬಲಗೊಳ್ಳಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ  ಬೇರುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ  ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು.

ಈ ಆದರ್ಶಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದಾಗ, ಅವು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಂತರ್ಗತ   ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯೆಂದರೆ  ಏಕರೂಪತೆಯಲ್ಲ 

ಧನಾತ್ಮಕವಾದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ನಾವು  ಮರುಪಡೆಯಬೇಕೇ  ಹೊರತು ' ಕೆಲವರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವ ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾದವ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.   ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಅಥವಾ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇರುವ "ಇತರರನ್ನು" ದ್ವೇಷಿಸುವ ಕೆಲವು  ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ  ಮಾದರಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳನ್ನು ತಣಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು.  ಹಿಂದಿಯೇತರ ಭಾಷಿಗರು ಅಥವಾ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ನಿಜವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ ಕಂಡುಬರುವುದು ಏಕರೂಪತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಳವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ  ಲೇಖನವು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು  ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು  ನೋಡುವುದೇ ಧರ್ಮದ  ಮಸೂರದ ಮೂಲಕ. ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಬದಲು, ಧರ್ಮಾಂಧತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಾವು ಹುಡುಕಬೇಕು. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವಂತೆ ನಿಂದನೆಗೂ ಬಳಸಬಹುದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮವು ಸಹ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗುವ ಬದಲು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ  ಸಾಧನವಾಗಬಲ್ಲದು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸುವ ಮತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು; ಇದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ನಮ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಹ ಆಗಿದೆ. 

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ಮತ್ತು ಭಾರತ

ಕಳೆದ ವಾರ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾದ India AI Impact Summit ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎರಡು ವಿಡಿಯೋ ಗಳನ್ನು  ಗಮನಿಸಬಹುದು.

 AI Can Change the Lives of the Poorest | Vinod Khosla | Prannoy Roy ( DeKoder)

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ  ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಭಾವ  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಗಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ದಾರ್ಶನಿಕ ಎಂದೇ ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವಿನೋದ್ ಖೋಸ್ಲಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಎಐ ಅನ್ನು ಒಂದು ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಈಕ್ವಲೈಜರ್ ಆಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಎ ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು  ಉಪಚಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವಂತಾದರೆ ಅದು ಬಡವ ಶ್ರೀಮಂತ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎಐ ಬಳಸಿ  ಆನ್ ಲೈನ್ ನ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸುವ  ಶಿಕ್ಷಣ.  ಹೀಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಈ ಎರಡು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಎಐ ಬಳಸಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಬಹುದು. 

ಆಧಾರ್ ಮತ್ತು UPI ನಂತಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ AI ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ನೀಡಬಹುದು.  ಶ್ರೀಮಂತರಿಗಷ್ಟೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಂಕೊಲಾಜಿಸ್ಟ್‌ನಂತಹ ಅದೇ ಮಟ್ಟದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿಯನ್ನು  ಒಬ್ಬ  ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೆ ಸಹ AI ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ)  ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಖೋಸ್ಲಾ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. 

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಾನವನ್ನು ಬಳಸಲು  ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಲೆಯನ್ನೂ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. AI ಯು ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿ ಪಾತ್ರ(job role) ಗಳನ್ನು  ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ BPO (ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ) ಮತ್ತು IT ಸೇವೆಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಖೋಸ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. 

"ವೈಬ್‌ಕೋಡಿಂಗ್" (ಲೈನುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬರೆಯದೆ ಹಲವು ಆವರ್ತನ (Iteration) ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು) ಈಗ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.

ಕ್ಲಾಡ್ ಕೋಡ್(Claude Code) ‌ನಂತಹ AI ಪರಿಕರಗಳು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳಲ್ಲದವರೂ ಸರಳ ವಿವರಣೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ IT ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪೂರೈಕೆದಾರ ದೇಶವಾಗುವುದರ ಬದಲು  AI ಸೇವೆಗಳ ರಫ್ತುದಾರ"  ಆಗುವ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಖೋಸ್ಲಾ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

The Galgotias Mess-Up: When Hype Takes Over Substance।। Straight Bat with Rajdeep Sardesai

ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ AI ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆ 2026 ಸಮಯದಲ್ಲಿ, "ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ" ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ VVIP ಚಲನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದೆಡೆ ಹೈಟೆಕ್ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮೂಲಭೂತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲೂ ವಿಫಲತೆ ಇವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ನಿರ್ಮಿತ ರೋಬೋಟಿಕ್ ನಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.  ಇದು ನಿಜವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೋರುಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. 

ರೋಬೋಟಿಕ್ ನಾಯಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದ  ಗಲ್ಗೋತಿಯ  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ಸಹ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಅಂಧ ಸಮರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ರಾಜ್ ದೀಪ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. 

" WhatsApp ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ" ದ  ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾಗಿರುವ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ  ಸ್ಲೋಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ  ಸರ್ದೇಸಾಯಿ ಅವರು  Gen Z ಯ  "ಜೋಂಬಿಫಿಕೇಶನ್" ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನೋಡಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರ - ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ

ಈಚೆಗೆ MUBI ಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರ ಜೋಕಿಮ್ ಟ್ರೈಯರ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ  ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ' ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ'. ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರ. 

ಇದು ಮೆಟಾ ಮೂವಿ (ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ) ದ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ನ  ಚಿತ್ರ. ಒಬ್ಬ ತುಂಬ ನಾರ್ಸಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಆದ  ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಬಿರುಕಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸುತ್ತ ಚಿತ್ರ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಅವರು ಹತ್ತಿರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಎಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.  

ತನ್ನ ಮಾಜಿ-ಪತ್ನಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಸಂತಾಪ ಸೂಚಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಗುಸ್ತಾವ್ ಬೋರ್ಗ್ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು( ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ  ತಾಯಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ )   ತಾನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಬೇಕೆಂದು ತನ್ನ ಮಗಳು ನೋರಾಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ  ಮೂಲಕ ಮುರಿದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಆದರೆ  ಆಕೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಗುಸ್ತಾವ್ ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಟಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಅನೇಕ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರು ಗುರುತಿಸಿರುವಂತೆ ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ  ಚಿತ್ರವು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಹೋದರಿಯರ  ನಡುವಿನ  ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗದ ಆಘಾತವನ್ನು ಅವರು ಎದುರಾಗುವ ಬಗೆ, ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಮನೋಭಾವ ಇತ್ಯಾದಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ  ಸಹಜವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಟಾ-ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಲೇ, ಗುಸ್ತಾವ್ ನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ  ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದ  ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಜೋಡಿಸಿರುವುದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ  ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ  ಗೆಲುವು ಇರುವುದು  ಅದರ ನಿರೂಪಣೆಯು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ.

ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವವರು ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.  ರಂಗ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು ಸ್ಟೇಜ್ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುವ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡದಲ್ಲೂ ಇರುವ ನೋರಾಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಿನೇಟ್ ರಿಇನ್ಸ್ವೆ ಅವರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟೆಲ್ಲಾನ್ ಸ್ಕಾರ್ಸ್ ಗಾರ್ಡ್ ಅವರು  ಆಕರ್ಷಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಹಂಕಾರಿಯಾದ  ಗುಸ್ತಾವ್ ಬೋರ್ಗ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಗಾ ಲಿಲ್ಲಿಯಾಸ್  ಅವರು ನೋರಾಳ ಸೋದರಿ ಆಗ್ನೆಸ್ ಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ  ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. 

ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತ ಚಿತ್ರವಿದು. ಬೋರ್ಗ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ತುಂಬ ಸಾವಧಾನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಂತೆ ಇದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಇಂದಿನ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್ ನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಭಾವ. ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸೂಕ್ತ  ಸಂವಹನ, ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಭಾವದ ಮೂವರಲ್ಲೂ ಇರುವ  ಅವರದೇ ಸುಪ್ತ ಯಾತನೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣರಲ್ಲದ, ನಮ್ಮನ್ನೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಇವೇ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ, ತಿಳುವಳಿಕೆ, ಉದಾತ್ತತೆಯಂತಹ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ' ಸೆಂಟಿಮೆಂಟಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ' ಚಿತ್ರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಉಳಿಸಿ ಹೋಗುವ ಇಂಪ್ರೆಷನ್. 

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ತೊಡಕಾಯಿತೇ ಜನರಲ್ ನರವಣೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ?

ನಿವೃತ್ತ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮನೋಜ್ ಮುಕುಂದ್  ನರವಣೆಯವರ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, "ಫೋರ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ," ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.  ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಾಸ್ತವಗಳ ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದೊಂದಿಗಿನ 2020 ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅದರ ಕೆಲವು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ   ಮುನ್ನಡೆಸಿದವರು  ಜನರಲ್ ನರವಣೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿಡುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಮಿತಿಯು ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಡಗಿಸಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಎರಡು ವಿಡಿಯೋಗಳು-

📹 6 Feb 2026  Vid: Sushanth Singh on Gen Naravane’s book interview with Karan Thapar (The Wire)

ಆದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಇಬ್ಬಂದಿ ಸ್ಥಿತಿ 

ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಸ್ಫೋಟಕ ಮಾಹಿತಿಯು  ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2020 ರ ರಾತ್ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ರೆಚಿನ್ ಲಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಜನರಲ್ ನರವಣೆ  ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಜ್ಞೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ ನಂತರ, "ನೀವು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಇದು "ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ " ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ನೀಡಲಾದ  "ಉಚಿತ ಹಸ್ತ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ನರವಣೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು  ಓರ್ವ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ದೂಡುವ ಸಂಗತಿ. ಚೀನಾದಂತಹ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನರವಣೆ ಅವರ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು -ಗುಂಡು ಹಾರಿಸದೆಯೇ ಗರಿಷ್ಠ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಹದ್ದಿನ  ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು - ಇದು ತಕ್ಷಣದ ಉಲ್ಬಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಕ್ರಮವಾದರೂ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ರಿಸ್ಕ್ ಇದ್ದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.

ದಿ ಮಿಥ್ ಆಫ್ ದಿ "ಫ್ರೀ ಹ್ಯಾಂಡ್"

ಶತ್ರುದಾಳಿಯನ್ನು   ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ  ಮತ್ತು  ದೃಢವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ  ಬಿಂಬಿಸುವ ಆಡಳಿತ  ಮತ್ತು ಅದರ ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕರಣ್ ಥಾಪರ್ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ ದೀಪ್ ರ ವ್ಲಾಗ್ ಎರಡೂ   ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಸ್ತವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಬದಲು, ಸೈನ್ಯವು ಚೈನಾ ಸ್ಟಡಿ ಗ್ರೂಪ್ ವಿಧಿಸಿದ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಸುಶಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಇದನ್ನು"ರಾಜಕೀಯ ಅಂಜುಬುರುಕತನ" ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಸರ್ಕಾರವು ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಕೈಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಹೋರಾಡಲು ಹೇಳಿ, ಸೇನೆಗೆ  ಅಧಿಕಾರ  ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 

ನಿಯಂತ್ರಣದ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು

ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಏಕೆ ಹೆದರುತ್ತಿದೆ? ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ  ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ದಿಟ್ಟ, ದೋಷರಹಿತ ನಾಯಕತ್ವ ಎಂಬ  ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯು  ಕೆಡವುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿಯುವ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ನಿಜವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗಿಂತ "ನಿಯಂತ್ರಣದ ಭ್ರಮೆ"ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. 

📹 7 Feb 2026 Vid: Who is afraid of General Naravane (Straight Bat with Rajdeep Sardesai)

ರಾಜ್‌ದೀಪ್ ಸರ್ದೇಸಾಯಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, "ಚರ್ಚೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೃದಯ" ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಆಯೋಗದಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕೀಳರಿಮೆಯಿಲ್ಲದೇ  ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಿಡಿಎಫ್‌ಗಳ ಪ್ರಸರಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ನರವಣೆ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದೀಗ, ಜನರಲ್ ಅವರ ಮೌನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಿಂತ  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರೂಪಣೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಬಲ ಆರೋಪವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ-25 : ವಸ್ತುನಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಗೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ನೆಲೆ

📹 1 Feb 2026 Did You Do A Wikipedia Search Today? Meet The Man Who Founded it! (Kerala Lit Fest)

ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಬರ್ಖಾದತ್  ಅವರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರೊಡನೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ  ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವೂ ಆಗಿದೆ. ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ  ಅವರು ಈ ಸಂವಾದವನ್ನು ಬಹಳ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. 

ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯೂ  ಆಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತಿತರ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಆಧಾರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುನಿಷ್ಟ ಸತ್ಯವು  ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ  ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ  ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮತ್ತು "ಕ್ಲಿಕ್‌ಬೈಟ್" ಸಂಸ್ಕೃತಿಯದೇ ರಾಜ್ಯ. ಅದು ವಿಷತ್ವ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.  ಏಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಜಾಲತಾಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರ ಮನೋಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಕಂಟೆಂಟ್ ಅನ್ನೇ ಒದಗಿಸುತ್ತ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಂದು ವಿಷಯ ತಜ್ಞರಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ತಾಣಗಳ ತೀವ್ರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸಮೂಹ ಆಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಕೋಶವಾದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ  ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. 

ತನ್ನ  25 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ  ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿರುವುದು ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂವಾದವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಾವು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮರುಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನೀಲನಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಆಕ್ರೋಶದ ವ್ಯವಹಾರೀಕರಣ 

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ  ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಹು ಆಯಾಮದ ದೃಷ್ಟಿಗಿಂತ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುವುದು ಆಲ್ಗಾರಿದಮ್ ನ ಆದ್ಯತೆ  ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಧ್ರುವೀಕರಣದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ  ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುದ್ದಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಹ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಇದು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಭಜನಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವರವಾಗಿದೆ. 

ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು 

ನಾವು ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳ ಯುಗದಿಂದ ' ಜನರೇಟಿವ್ AI ಯುಗ' ಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಸಮುದಾಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬದಲು  ಟಾಪ್-ಡೌನ್ ಮಾಡರೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ  ಭಾಷಾ ಮಾದರಿಗಳು (LLM ಗಳು) ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ  ತಪ್ಪಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ  ಮಾದರಿಗಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿಗೆ ಖಚಿತತೆ ಒದಗಿಸಲು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ನಂಬಿಕೆಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸ

ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯೋತ್ತರ ( post - truth )  ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ,  ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾಯಕರುಗಳಿಗೆ  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ  ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆ, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್.  ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂದೇಹದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಯಕರುಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ  ಜನರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಗಾಂಡಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ತಂತ್ರಗಳು

ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಇಕೋ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಚಲಿಸಲು, ಜಿಮ್ಮಿ ವೇಲ್ಸ್ ಹಲವಾರು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ :

ಡಿಜಿಟಲ್  ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ನಿಮ್ಮ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀವು ಏನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು  ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ನೀವು ಹುಡುಕಲು ಯೋಚಿಸದಿರುವ ಮಾಹಿತಿ  ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಆಗಲು ಕುಕೀಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿ ಬಳಸಿ: ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಅರಸುವಾಗ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು  ಮೊದಲಿಗೆ ನೋಡಬೇಕು. ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ದೀರ್ಘ-ರೂಪದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ: ಕಿರು-ರೂಪದ ವೀಡಿಯೊಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ದೀರ್ಘ-ರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಓದಿನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಗಳು( long form journalism ) ಯಾವುದೇ  ವಿಷಯದ  ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. 

ಮಾನವ ಸಹಯೋಗ: ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಹೃದಯಿ  ಮತ್ತು ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಯಶಸ್ಸು ಖ್ಯಾತಿ ಅಥವಾ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ.   ಸಹಯೋಗದ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು  ಜ್ಞಾನ-ಹಂಚುವುದಕ್ಕೆ  ಸಿದ್ಧರಿರುವ ಜನರನ್ನು  ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.